Kaal worden hangt misschien samen met hartklachten en voorstadium van suikerziekte.

Twee op de vijf mannen én vrouwen worden kaal. Dat is grotendeels erfelijk bepaald. Naast een gen dat de werking van testosteron beïnvloedt, is er nu nóg een DNA-variatie gevonden.

Rotterdam, 14 okt. Voor de tweede maal is een genetische variatie voor kaalheid gevonden. Mensen die deze variatie hebben, plus een ongunstige variant van een al bekend kaalheidsgen, hebben zeven keer meer kans op kaalheid. Bij één op de zeven blanken is dat het geval. Twee onderzoeksgroepen, van het King’s College London en de Universiteit van Bonn, hebben de genetische onafhankelijk van elkaar ontdekt. Ze publiceerden hun resultaten zondag in Nature Genetics. Kaalheid is voor ruim 80 procent genetisch bepaald. In Europa heeft circa 40 procent van de volwassenen – zowel mannen als vrouwen – er in enige mate last van. De oorspronkelijke bewoners van de Pacifische eilanden en Noord- en Zuid-Amerika zijn echter zelden kaal.

Kaalheid komt bij vrouwen evenveel voor als bij mannen, maar staat toch voornamelijk bekend als een mannelijk probleem. De aandoening is bij mannen namelijk veel opvallender dan bij vrouwen. Vrouwen worden gelijkmatig kaal. Bij mannen verdwijnt echter plaatselijk al het haar, te beginnen met de bekende inhammen aan beide kanten van het voorhoofd. Bij sommige mannen begint dat al voor het dertigste levensjaar.

Wetenschappers vermoeden dat de mechanismen die kaalheid veroorzaken, ook een rol kunnen spelen bij serieuze lichamelijke aandoeningen, zoals vernauwde kransslagaders en insulineresistentie, een voorbode van suikerziekte. „Daarom is het van belang dat we deze genetische en moleculaire mechanismen achterhalen”, stelt Tim Spector per e-mail. Spector, hoogleraar genetische epidemiologie aan het King’s College London, is hoofdauteur van het Britse artikel in Nature Genetics.

De Londenaren vergeleken het DNA van tweeduizend kalende mensen – volwassen mannen en vrouwen van alle leeftijden – met dat van drieduizend mensen met een volle haardos. Ze zochten daarbij naar variaties in het DNA die samenhangen met kaalheid. De onderzoekers vonden twee van zulke variaties. Van een ervan, gelegen op het X-chromosoom, was het verband met kaalheid al bekend. Het gaat om het gen voor de androgeenreceptor, een eiwit aan de buitenkant van de cel dat gevoelig is voor mannelijke geslachtshormonen, zoals testosteron. De andere variatie, die nu voor het eerst met kaalheid wordt geassocieerd, ligt op chromosoom 20. Deze vondst kan helpen bij het ontwikkelen van nieuwe kaalheidsbehandelingen, zo stellen de onderzoekers in beide publicaties. De genetische variatie zegt overigens niets over de leeftijd waarop de kaalheid zal optreden.

De nieuw gevonden ‘risicovariatie’ ligt in een gene desert: een stukje chromosoom waarvan nog niet bekend is welke genen erop liggen of welke functie die hebben. Het dichtstbijzijnde bekende gen is PAX1, een gen dat een rol speelt bij de ontwikkeling van nieuwe weefsels. „Het kan zijn dat de bewuste variatie op chromosoom 20 de expressie van PAX1 beïnvloedt”, aldus Spector.

De genetische basis van kaalheid is vreemd, merkt Spector op. Het feit dat de eigenschap in de loop van de evolutie is blijven voortbestaan, doet vermoeden dat er een evolutionair voordeel aan verbonden is. Spector durft echter niet te zeggen wat dat zou kunnen zijn. „Waren kale mannen gedurende de menselijke geschiedenis misschien aantrekkelijker? Dat is lastig aan te tonen. Zijn kale mannen seksueel actiever? Daar is nooit bewijs voor gevonden. Of zouden kale mannen sneller rennen? Waarschijnlijk niet. Dus als kaalheid al een voordeel heeft, dan blijft het onduidelijk wat dat zou moeten zijn.”

Interessant in dit opzicht is een Amerikaans onderzoek uit 1996, waarbij proefpersonen een oordeel moesten vellen over gemanipuleerde foto’s van mannen met drie stadia van kaalheid. De kalere versies werden door de proefpersonen aangemerkt als sociaal rijper, prettiger en minder agressief – maar desondanks minder aantrekkelijk.

Bron: NRC Next
14-10-2008